DECENTRALIZACJA UPRAWNIEŃ
rss feed

DECENTRALIZACJA UPRAWNIEŃ

Piąta podstawowa reguła organizowania, którą warto się zająć, dotyczy stopnia koncentracji i względnie podziału uprawnień w przedsiębiorstwie. Podstawowym zagadnieniem nie jest rodzaj, lecz zakres uprawnień delegowanych podwładnych w przedsiębiorstwie. Nie ma dyrektorów, którzy są całkowicie za lub przeciw centralizacji. Punktem wyjścia w dyskusji jest zazwyczaj kwestia mniej czy więcej i ile, a nie czy w ogóle delegować uprawnienia.

Centralizacja uprawnień jest zasadniczym aspektem zasady delegowania. Uprawnienia nie delegowane są tym samym scentralizowane. Rzadko spotyka się absolutną centralizację lub decentralizację. Możliwa jest absolutna centralizacja uprawnień w jednej osobie wtedy jednak nie ma podległych kierowników i nie ma organizacji. Można więc twierdzić, że pewna decentralizacja jest cechą charakterystyczną każdej organizacji. Nie można mówić o całkowitej decentralizacji uprawnień jeśli bowiem kierownik delegowałby wszystkie swoje uprawnienia, jego stanowisko jako kierownika przestałoby istnieć — nie tylko faktycznie, lecz musiałoby zostać także wyeliminowane ze struktury. W tym przypadku również nie mielibyśmy do czynienia z organizacją. Centralizacja i decentralizacja są więc rodzajem tendencji znaczenie ich można porównać z pojęciami takimi jak „gorące” czy „zimne”. Pewien teoretyk 1 definiując zasady decentralizacji w przedsiębiorstwie stwierdził, że stopień decentralizacji uprawnień kierowników wzrasta gdy:

– 1. wzrasta ilość decyzji podejmowanych na niższych szczeblach hierarchii zarządzania

– 2. coraz to ważniejsze decyzje podejmowane są na niższym szczeblu na przykład dysponowanie przez kierownika oddziału większą sumą kapitału bez konsultowania się ze zwierzchnikiem świadczy o wyższym stopniu decentralizacji w tej dziedzinie.

– 3. wzrasta ilość stanowisk o uprawnieniach do podejmowania decyzji na niższym szczeblu. W wyniku tego, przedsiębiorstwa, których oddziały terenowe uprawnione są tylko do podejmowania decyzji operatywnych są mniej zdecentralizowane od przedsiębiorstw zezwalających swym oddziałom na podejmowanie decyzji także w sprawach finansowych i personalnych

– 4. można stopniowo eliminować kontrolę podejmowanych decyzji. Decentralizacja osiąga swój szczyt, jeśli wcale nie trzeba kontrolować podjętych decyzji z mniejszym stopniem spotykamy się wtedy, gdy kierownicy muszą być informowani o decyzji po jej podjęciu jeszcze niższy stopień występuje w takich przedsiębiorstwach, gdzie kierownicy muszą zasięgnąć porady zanim podejmą decyzję. Im mniej osób musi zasięgać takich rad i im niżej są one umiejscowione w hierarchii zarządzania, tym wyższy stopień decentralizacji.

Termin centralizacja używany bywa niejednokrotnie w przedsiębiorstwach i innych przedsięwzięciach w znaczeniu innym niż podział uprawnień. Pojęcia centralizacji i decentralizacji kojarzą się często z miejscem wykonywania jakiejś działalności. W tym rozumieniu słowo to oznacza lokalizację działalności przedsiębiorstwo, gdzie mamy do czynienia z centralizacją wykonywania jakichś czynności to takie przedsiębiorstwo, którego funkcje skoncentrowane są w jednym miejscu lub nawet pod jednym dachem. Termin „centralizacja” bywa oprócz tego często używany w odniesieniu do pracy oddziałów. Na przykład tworzenie oddziałów usługowych można uważać za centralizację wyspecjalizowanej działalności, lub też działalności o podobnym charakterze. Jeśli jednak problem centralizacji omawiany jest w aspekcie zarządzania, oznacza on tendencje ograniczania lub rozszerzania uprawnień na większą liczbę pracowników oraz do rozproszenia lub koncentracji prawa podejmowania decyzji.

Leave a Reply